Nie. Rozporządzenie Komisji (UE) 2022/1616 tworzy szczególny system dla materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu, które mają mieć kontakt z żywnością. Kontrola zaczyna się jeszcze na etapie odpadu i obejmuje cały łańcuch: zbiórkę, sortowanie, przetwarzanie wstępne, dekontaminację, dalsze przetwarzanie, identyfikowalność i dokumentację zgodności.
Czy każdy recyklat z tworzywa sztucznego może zostać wykorzystany w opakowaniu do żywności?
Nie. Rozporządzenie Komisji (UE) 2022/1616 tworzy szczególny system dla materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu, które mają mieć kontakt z żywnością. Kontrola zaczyna się jeszcze na etapie odpadu i obejmuje cały łańcuch: zbiórkę, sortowanie, przetwarzanie wstępne, dekontaminację, dalsze przetwarzanie, identyfikowalność i dokumentację zgodności.
1. 2022/1616 jest przepisem szczególnym dla recyklatów
Rozporządzenie uzupełnia ogólne wymagania dotyczące materiałów do kontaktu z żywnością wynikające m.in. z rozporządzenia (WE) nr 1935/2004, rozporządzenia (UE) nr 10/2011 oraz zasad dobrej praktyki produkcyjnej. Nie zastępuje tych aktów, lecz dodaje wymagania wynikające z użycia tworzywa pochodzącego z odpadu.
Najważniejsze pytanie nie brzmi więc tylko: „czy polimer jest zgodny?”, lecz również: „skąd pochodzi odpad, jak został przygotowany, jak usunięto możliwe zanieczyszczenia i czy cały proces jest kontrolowany?”
2. Łańcuch recyklingu jest podzielony na kilka etapów
Komisja Europejska opisuje trzy główne etapy procesu: przetwarzanie wstępne (pre-processing), proces dekontaminacji oraz przetwarzanie końcowe (post-processing). Przetwarzanie wstępne może obejmować m.in. zbiórkę, sortowanie, rozdrabnianie i mycie wstępne.
Dekontaminacja jest kluczowym etapem z perspektywy bezpieczeństwa chemicznego, ponieważ jej zadaniem jest obniżenie poziomu możliwych zanieczyszczeń do poziomu pozwalającego na bezpieczne wykorzystanie materiału.
3. Artykuł 6 zaczyna wymagania jeszcze przed zakładem recyklingu
Odpady z tworzyw sztucznych przeznaczone do właściwego procesu muszą spełniać wymagania dotyczące pochodzenia, rodzaju wcześniejszego zastosowania, systemu zbiórki oraz kontroli zanieczyszczeń. Rozporządzenie wymaga również systemów zapewnienia jakości podczas zbiórki i przetwarzania wstępnego.
System ma zapewniać identyfikowalność każdej partii aż do punktu pierwszego sortowania zebranych odpadów z tworzyw sztucznych i ma być poświadczony przez niezależną stronę trzecią.
4. Nie każda technologia recyklingu jest automatycznie odpowiednia
Rozporządzenie posługuje się pojęciem odpowiedniej technologii recyklingu (Suitable Recycling Technology). W aktualnym załączniku I wymieniono m.in. mechaniczny recykling pokonsumenckiego PET oraz recykling w zamkniętych i kontrolowanych pętlach produktowych.
Lista może być zmieniana wraz z rozwojem wiedzy i technologii. Dlatego zawsze należy sprawdzić aktualne brzmienie załącznika I, a nie opierać się wyłącznie na nazwie technologii używanej przez dostawcę maszyny.
5. Technologia, proces i instalacja to trzy różne poziomy
Technologia opisuje ogólną kombinację zasad i metod pozwalających przetwarzać określony strumień odpadu. Proces recyklingu jest konkretną sekwencją operacji opartą na danej technologii. Instalacja recyklingu to rzeczywiste urządzenia pracujące w określonym zakładzie.
To rozróżnienie ma duże znaczenie dla rejestracji, autoryzacji oraz późniejszych kontroli.
Posiadanie urządzenia „opartego na znanej technologii” nie oznacza samo w sobie, że konkretny proces posiada wymagany status prawny.
6. Mechaniczny recykling PET może wymagać indywidualnej autoryzacji procesu
Dla mechanicznego recyklingu pokonsumenckiego PET rozporządzenie przewiduje indywidualną ocenę procesu. EFSA ocenia zdolność procesu do skutecznej dekontaminacji, a Komisja Europejska podejmuje decyzję w sprawie autoryzacji.
Pozytywna opinia EFSA i decyzja Komisji pełnią inne funkcje. Nie należy przedstawiać opinii naukowej jako równoważnej z ostateczną decyzją autoryzacyjną.
7. Challenge Test jest ważnym elementem oceny skuteczności dekontaminacji
W przypadku wielu procesów PET skuteczność dekontaminacji wykazuje się za pomocą badania prowokacyjnego (Challenge Test). Do materiału wprowadza się substancje modelowe, a następnie ocenia się, w jakim stopniu proces je usuwa.
Badanie służy przede wszystkim walidacji procesu i identyfikacji krytycznych etapów oraz parametrów. Nie jest zwykłym badaniem każdej partii produkcyjnej.
8. Recykler musi kontrolować rzeczywiste warunki pracy instalacji
Po walidacji procesu kluczowe stają się parametry krytyczne, np. temperatura, ciśnienie lub próżnia, czas przebywania czy przepływ gazu, zależnie od technologii. Rzeczywista produkcja musi pozostawać w warunkach zgodnych z wymaganiami procesu i ewentualnej autoryzacji.
Sam fakt zastosowania urządzenia o tej samej nazwie handlowej nie zastępuje udokumentowanej kontroli parametrów procesu.
9. CMSS opisuje instalację i sposób monitorowania zgodności
Dla instalacji dekontaminacji objętej obowiązkiem przygotowuje się Compliance Monitoring Summary Sheet (CMSS).
Dokument podsumowuje konfigurację instalacji, procedury, system jakości, kontrolę parametrów, zapisy i sposób zapewnienia identyfikowalności.
CMSS służy przede wszystkim recyklerowi oraz organowi właściwemu. Nie jest certyfikatem handlowym dla klienta i nie powinien być z nim mylony.
Wyjątek dla product loop / recycling scheme zależy od warunków art. 9 ust. 2, w tym kolumny 8 tabeli 1 załącznika I. Nie obejmuje novel technologies (art. 10 ust. 6). Q&A RecyClass wymaga w kwalifikującym się systemie instrukcji zarządzającego zamiast CMSS i związanego z nim audytu organu. Nie jest to zasada dla zwykłego otwartego strumienia pokonsumenckiego PET.
10. Declaration of Compliance przekazuje wymagania dalej w łańcuchu
Recyklat wprowadzany do obrotu musi być powiązany z odpowiednią deklaracją zgodności zgodnie z art. 29 i załącznikiem III. Recykler przekazuje w niej informacje i instrukcje potrzebne przetwórcy do prawidłowego wykorzystania materiału.
Rozporządzenie przewiduje oddzielny wzór dla recyklerów i dla przetwórców. Dokumentacja ma wspierać ciągłość zgodności, a nie kończyć się na bramie zakładu recyklingu.
11. RecyClass może wspierać kontrolę procesu, ale nie zastępuje prawa
RecyClass rozwija wymagania Food Contact w kilku miejscach łańcucha, m.in. Module Alpha dla Sorting Process oraz Module A1/A2 dla odpowiednich etapów Recycling Process. Schematy mogą wspierać weryfikację systemu, identyfikowalności i kontroli procesu.
Certyfikat RecyClass nie jest jednak pozwoleniem na kontakt z żywnością, decyzją Komisji ani ogólnym potwierdzeniem pełnej zgodności z rozporządzeniem (UE) 2022/1616.
12. Zakup „food-grade rPET” wymaga sprawdzenia dokumentów
Producent opakowania powinien sprawdzić nie tylko nazwę materiału i zawartość PCR.
Znaczenie mają m.in. pochodzenie, identyfikacja recyklera i instalacji, właściwy proces, ograniczenia zastosowania, deklaracje zgodności i informacje przekazywane w dół łańcucha.
Określenie handlowe „food-grade” nie zastępuje dokumentacji wymaganej dla konkretnego materiału, partii i zastosowania.
13. Zmiana 2025/351: czystość surowca i produktu
Art. 2 rozporządzenia 2025/351 zmienił art. 4 ust. 2 rozporządzenia 2022/1616. Wymogi rozdziałów II, III i V rozporządzenia 10/2011 nadal mają zastosowanie. Wyłączenie art. 8 ust. 1 dotyczy zanieczyszczeń surowca i produktu dekontaminacji; ich jakość i czystość podlegają 2022/1616. Nie jest to zwolnienie recyklatu z oceny bezpieczeństwa.
Art. 4 rozporządzenia 2025/351 dopuszcza wyczerpanie zapasów wyrobów zgodnych z wcześniejszymi wymaganiami, jeśli zostały pierwszy raz wprowadzone do obrotu przed 16 września 2026 r. i spełniają pozostałe właściwe przepisy UE. Nie wystarcza wcześniejsza data produkcji.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy rozporządzenie (UE) 2022/1616 dotyczy wyłącznie PET?
Nie. Zakres rozporządzenia jest szerszy niż recykling PET. Mechaniczny recykling pokonsumenckiego PET jest obecnie jedną z głównych odpowiednich technologii wskazanych w załączniku I.
Czy certyfikat RecyClass wystarczy do uznania rPET za materiał Food Contact?
Nie. Certyfikacja może potwierdzać określone mechanizmy systemowe i procesowe, ale nie zastępuje wymagań prawnych, autoryzacji procesu, rejestracji ani odpowiedniej dokumentacji zgodności.
Czy każdy recykler PET musi mieć ten sam zakres wymagań?
Nie. Zakres zależy m.in. od miejsca w łańcuchu, wykonywanych operacji, technologii, statusu procesu i przeznaczenia materiału.
Czy zgodność zaczyna się dopiero od dekontaminacji?
Nie. Artykuł 6 ustanawia istotne wymagania już dla zbiórki i przetwarzania wstępnego odpadu.
Jaka wersja rozporządzenia jest aktualna?
Na dzień weryfikacji należy korzystać z aktualnego tekstu skonsolidowanego publikowanego w EUR-Lex; strona wskazuje wersję skonsolidowaną z 3 grudnia 2025 r.