NIE. Przydatność do recyklingu dotyczy całego opakowania i całej jego drogi po użyciu. Trzeba uwzględnić nie tylko główny polimer, lecz również możliwość zbiórki i sortowania, zachowanie etykiet, rękawów, klejów, zamknięć, barier, dodatków i nadruków w procesie recyklingu oraz jakość otrzymanego materiału wtórnego.
Czy wystarczy, że opakowanie jest wykonane z materiału, który „da się recyklingować”, aby uznać je za zdatne do recyklingu?
NIE. Przydatność do recyklingu dotyczy całego opakowania i całej jego drogi po użyciu. Trzeba uwzględnić nie tylko główny polimer, lecz również możliwość zbiórki i sortowania, zachowanie etykiet, rękawów, klejów, zamknięć, barier, dodatków i nadruków w procesie recyklingu oraz jakość otrzymanego materiału wtórnego.
1. Przydatność do recyklingu to ocena całego opakowania
W praktyce branżowej często mówi się, że „PET jest recyklingowalny” albo „PP nadaje się do recyklingu”. To jednak opis materiału, a nie kompletnej konstrukcji opakowania.
Gotowe opakowanie może składać się z korpusu, zamknięcia, etykiety, rękawa, kleju, nadruku, warstw barierowych, uszczelnień i pozostałości produktu. Każdy z tych elementów może wpływać na wynik końcowy.
2. RecyClass patrzy na projekt, sortowanie, recykling i jakość materiału
Podejście RecyClass opiera się na ocenie zgodności konstrukcji z określonym strumieniem recyklingu. Analiza nie kończy się na pytaniu, z jakiego polimeru wykonano opakowanie.
Istotne jest również, czy opakowanie zostanie rozpoznane i skierowane do właściwego strumienia, czy komponenty oddzielą się albo zachowają prawidłowo podczas procesu oraz czy otrzymany recyklat będzie miał jakość umożliwiającą ponowne zastosowanie.
3. Najpierw trzeba przypisać właściwy strumień recyklingu
Nie istnieje jedna uniwersalna ocena dla wszystkich tworzyw. RecyClass rozwija osobne wytyczne dla różnych formatów i strumieni, m.in. butelek PET, termoform PET, sztywnych opakowań HDPE i PP, folii PE i PP czy opakowań PS.
To, co jest akceptowalne w jednym strumieniu, nie musi być akceptowalne w innym. Dlatego pierwszym krokiem jest prawidłowe określenie głównego materiału i formatu opakowania.
4. Projektowanie z myślą o recyklingu jest punktem wyjścia
Projektowanie z myślą o recyklingu (Design for Recycling, DfR) odpowiada na pytanie, czy konstrukcja opakowania jest technicznie kompatybilna z istniejącymi procesami sortowania i recyklingu.
W tym celu analizuje się m.in. materiały, kolor, powierzchnię dekoracji, zamknięcia, kleje, bariery, dodatki, nadruki oraz inne elementy wpływające na zachowanie opakowania po jego zużyciu.
5. Sortowalność może zdecydować o wyniku zanim rozpocznie się recykling
Opakowanie może być wykonane z dobrego materiału, ale nie trafić do odpowiedniego strumienia. Przyczyną mogą być m.in. nietypowe wymiary, sposób zachowania na linii sortującej albo elementy utrudniające detekcję optyczną.
Szczególne znaczenie może mieć detekcja NIR, duże etykiety i rękawy, a także obecność materiałów, które powodują skierowanie opakowania do innej frakcji.
6. Recykling techniczny to nie tylko rozdrobnienie materiału
Po sortowaniu opakowanie przechodzi kolejne etapy właściwe dla danego strumienia, np. rozdrabnianie, mycie, separację, suszenie, wytłaczanie lub inne procesy przygotowania materiału wtórnego.
Komponent uznany za problematyczny może powodować straty materiału, zanieczyszczenie frakcji, pogorszenie parametrów recyklatu albo konieczność przeznaczenia go do mniej wymagających zastosowań.
7. Jakość recyklatu ma znaczenie
Przydatność do recyklingu nie oznacza wyłącznie, że „jakiś materiał udało się odzyskać”. W RecyClass ważne jest, czy uzyskany materiał wtórny zachowuje jakość umożliwiającą wykorzystanie w obiegu zamkniętym albo odpowiednim zastosowaniu kaskadowym.
Dlatego niewielka zmiana komponentu może obniżyć klasę, nawet jeżeli samo opakowanie nadal fizycznie przechodzi przez proces recyklingu.
8. Klasy A, B i C oznaczają różny poziom jakości rozwiązania
W aktualnym podejściu RecyClass opakowania ocenione w klasie A, B lub C są traktowane jako nadające się do recyklingu w ramach metodologii. Klasa A oznacza najlepszy wynik, natomiast B i C wskazują rosnący wpływ problemów konstrukcyjnych na jakość recyklatu lub straty materiałowe.
Po reformie metodologii w 2025 r. RecyClass zrezygnował z dawnych klas D, E i F, pozostawiając klasy A-C oraz wynik „not recyclable”.
9. Recycled content i recyclability to dwa różne parametry
Opakowanie może zawierać wysoki udział PCR i jednocześnie mieć słabą przydatność do recyklingu. Możliwa jest również sytuacja odwrotna: opakowanie z tworzywa pierwotnego może mieć bardzo dobry projekt pod kątem przyszłego recyklingu.
Zawartość recyklatu opisuje przeszłość materiału. Przydatność do recyklingu opisuje to, co może stać się z opakowaniem po zakończeniu jego użytkowania.
10. Samo narzędzie internetowe nie jest certyfikatem
Bezpłatne narzędzie internetowe RecyClass (Online Tool) umożliwia przeprowadzenie samooceny i uzyskanie raportu z rekomendacjami. Wynik jest bardzo przydatny na etapie projektowym, ale nie stanowi certyfikatu.
RecyClass wyraźnie wskazuje, że firma nie powinna wykorzystywać pozytywnego wyniku samooceny jako samodzielnej podstawy do deklarowania certyfikowanej przydatności opakowania do recyklingu.
11. Pełna certyfikacja może uwzględniać również realne systemy zagospodarowania
Certyfikacja projektu pod kątem recyklingu koncentruje się na technicznej zgodności projektu z europejskimi rozwiązaniami sortowania i recyklingu.
Pełna certyfikacja przydatności do recyklingu idzie dalej i uwzględnia również określony obszar geograficzny, w tym dostępność zbiórki, sortowania i recyklingu. Dlatego wynik techniczny i wynik pełnej certyfikacji nie muszą być rozumiane identycznie.
12. Najbezpieczniejsze pytanie brzmi: „zdatne do recyklingu gdzie, w jakim strumieniu i według jakiej metodologii?”
Ogólne hasło „recyclable” jest zbyt szerokie, jeżeli nie wiadomo, jaki projekt, rynek, strumień recyklingu i wersję metodologii analizowano.
Przed użyciem claimu warto więc znać co najmniej: identyfikację produktu, jego pełną konfigurację, właściwy strumień, wersję wytycznych, wynik oceny oraz zakres geograficzny.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy opakowanie monomateriałowe zawsze nadaje się do recyklingu?
Nie. Monomateriałowość może ułatwiać recykling, ale nadal trzeba ocenić m.in. kolor, dekoracje, etykiety, kleje, sortowalność i zachowanie całej konstrukcji w danym strumieniu.
Czy wysoki udział PCR oznacza wysoką przydatność do recyklingu?
Nie. Zawartość materiału z recyklingu i przydatność do recyklingu są odrębnymi parametrami.
Czy wynik Online Tool można umieścić na opakowaniu jako certyfikat?
Nie. Raport z samooceny nie jest certyfikatem i sam w sobie nie daje podstawy do używania znaku certyfikacyjnego.
Czy klasy RecyClass A-C są tym samym co klasy A-C w PPWR?
Nie należy ich automatycznie utożsamiać. Są to systemy o odrębnej podstawie metodologicznej i prawnej.