Nie ma jednego celu reuse dla wszystkich opakowań. PPWR wprowadza różne obowiązki dla określonych opakowań transportowych, zbiorczych i sprzedażowych na napoje, a przy niektórych przepływach wewnątrz grupy wymagania są bardziej rygorystyczne niż ogólny poziom 40%.
Ponowne użycie jako osobny filar PPWR
Recykling nie jest jedynym narzędziem gospodarki o obiegu zamkniętym. PPWR ustanawia odrębne wymagania dotyczące opakowań wielokrotnego użytku, systemów ponownego użycia oraz refill. Dla wielu firm będzie to projekt logistyczny i operacyjny, a nie wyłącznie materiałowy.
1. Co oznacza reusable packaging?
Opakowanie wielokrotnego użytku musi być zaprojektowane i wprowadzone do obrotu z zamiarem wykonania wielokrotnych rotacji lub obiegów oraz spełniać wymagania PPWR dotyczące jego funkcjonalności i systemu ponownego użycia.
2. 40% dla określonych opakowań transportowych
Od 1 stycznia 2030 r. podmioty wykorzystujące wskazane w art. 29 formy opakowań transportowych lub opakowań handlowych służących do transportu produktów na terytorium Unii mają zapewnić, aby co najmniej 40% takich opakowań łącznie było wielokrotnego użytku w ramach systemu ponownego użycia. Cel dotyczy zakresu określonego w art. 29 ust. 1, z uwzględnieniem wyłączeń i odrębnych zasad dla przepływów objętych ust. 2 i 3; nie jest wspólnym progiem dla wszystkich opakowań i wszystkich tras dostaw.
Według wytycznych Komisji odpowiedzialność za cel ponosi użytkownik opakowania transportowego: podmiot wprowadzający produkt w tym opakowaniu do obrotu w UE, niezależnie od tego, czy działa jako wytwórca, importer czy dystrybutor.
3. 2040 – cel dążenia do 70%
Dla tej samej grupy opakowań od 2040 r. podmioty mają dążyć do co najmniej 70% opakowań wielokrotnego użytku. Warto odróżniać obowiązek „zapewniają” od celu określonego jako „dążą do”.
4. Przepływy między własnymi i powiązanymi zakładami
Dla określonych opakowań transportowych używanych między różnymi lokalizacjami tego samego podmiotu albo między lokalizacjami przedsiębiorstw powiązanych lub partnerskich PPWR przewiduje od 2030 r. obowiązek stosowania opakowań wielokrotnego użytku w systemie ponownego użycia. W objętym przepisem zakresie jest to wymóg 100%, a nie ogólny cel 40%. Należy jednak sprawdzić wszystkie właściwe wyłączenia, w tym wyjątek dla folii do owijania palet i taśm spinających opisany poniżej.
5. Dostawy do innego podmiotu w tym samym państwie
Art. 29 zawiera również szczególną zasadę dla określonych dostaw w tym samym państwie członkowskim. Analiza powinna uwzględniać trasę i relację handlową, a nie tylko rodzaj opakowania. Również w tym przypadku wymóg 100% ma określony zakres i wyłączenia — nie obejmuje automatycznie każdej krajowej dostawy.
6. Wyjątki dla opakowań transportowych
Obowiązki z art. 29 ust. 1–3 nie dotyczą określonych przypadków, m.in. niektórych opakowań dla towarów niebezpiecznych, indywidualnie projektowanych opakowań dla dużych maszyn i urządzeń, określonych elastycznych opakowań mających bezpośredni kontakt z żywnością lub paszą oraz pudeł tekturowych. Wyjątek należy udokumentować.
Dodatkowo decyzja delegowana Komisji (UE) 2026/429 zwalnia określonych operatorów stosujących folie do owijania palet i taśmy spinające z wymogów ponownego użycia z art. 29 ust. 2 i 3. Nie jest to ogólne zwolnienie wszystkich opakowań transportowych. Nie należy też zakładać automatycznego zastąpienia tych wymogów celem 40%: zakres art. 29 ust. 1 oraz rodzaj przepływu wymagają osobnej oceny.
7. 10% dla określonych opakowań zbiorczych
Od 2030 r. dla opakowań zbiorczych w formie pudeł, z wyłączeniem pudeł tekturowych, PPWR przewiduje co najmniej 10% opakowań wielokrotnego użytku w ramach systemu ponownego użycia. Od 2040 r. podmioty mają dążyć do 25%.
8. 10% napojów w opakowaniach wielokrotnego użytku
Od 2030 r. cel 10% dotyczy dystrybutorów końcowych oraz napojów objętych odpowiednimi przepisami art. 29. Trzeba uwzględnić wyłączenia dla określonych kategorii napojów i podmiotów; nie jest to bezwarunkowy obowiązek dla każdego sprzedawcy i każdego napoju. Dalsze cele na 2040 r. są określone odrębnie.
9. Refill to nie to samo co reusable packaging
Refill może polegać na ponownym napełnianiu pojemnika użytkownika albo korzystaniu ze stacji uzupełniania. Reuse zwykle dotyczy opakowania przechodzącego kolejne rotacje w zorganizowanym systemie. Oba modele wymagają innych zasad higieny, logistyki, identyfikacji i odpowiedzialności.
10. Duże sklepy i powierzchnia na refill
Od 1 stycznia 2030 r. dystrybutorzy końcowi o powierzchni sprzedaży powyżej 400 m² mają dążyć do przeznaczenia 10% tej powierzchni na stacje refill dla produktów spożywczych i niespożywczych. Sformułowanie „mają dążyć” nie jest bezwarunkowym nakazem osiągnięcia dokładnie 10% powierzchni w każdym takim sklepie.
11. System ponownego użycia wymaga danych
Firma powinna wiedzieć, ile opakowań znajduje się w obiegu, gdzie są, ile rotacji wykonują, kiedy są wycofywane, w jaki sposób są czyszczone i jak kończy się ich cykl życia.
12. Reuse nie zwalnia z recyclability
Opakowanie wielokrotnego użytku również stanie się kiedyś odpadem. Projekt powinien więc równoważyć trwałość, liczbę rotacji, możliwość czyszczenia, logistykę i późniejszy recykling.
13. Jak zacząć analizę w firmie?
- zidentyfikuj wszystkie opakowania transportowe i zbiorcze;
- rozdziel przepływy krajowe, międzynarodowe i wewnątrz grupy;
- sprawdź istniejące pętle zwrotne;
- policz udział opakowań wielokrotnego użytku;
- określ liczbę rotacji i straty opakowań;
- przeanalizuj mycie, kontrolę jakości i magazynowanie;
- sprawdź wyjątki;
- zbuduj plan do 2030 i 2040.
Najważniejsza zasada
Cel ponownego użycia zależy od formatu i przepływu. Nie należy przenosić jednego procentu na całe portfolio.
FAQ
Czy cel 40% dotyczy wszystkich opakowań?
Nie. Dotyczy określonych opakowań transportowych i sprzedażowych wykorzystywanych do transportu, wskazanych w art. 29.
Czy w relacji między własnymi zakładami wystarczy 40%?
Nie. W zakresie objętym art. 29 ust. 2 obowiązuje wymóg 100%, z właściwymi wyłączeniami, m.in. wynikającymi z decyzji (UE) 2026/429. Najpierw należy ustalić, czy dany przepływ i opakowanie podlegają temu obowiązkowi.
Czy opakowanie wielokrotnego użytku musi być przydatne do recyklingu?
Tak. Koncepcja reuse nie zwalnia z wymagań dotyczących końca życia opakowania.
Czy każde opakowanie elastyczne podlega celom ponownego użycia?
Nie. FAQ Komisji wskazuje zamknięty wykaz formatów w art. 29 ust. 1, obejmujący również ich elastyczne odmiany. Najpierw trzeba ustalić format i zastosowanie, a następnie właściwe wyłączenia, w tym dotyczące bezpośredniego kontaktu z żywnością lub paszą.